दोस्तांनो, तुम्ही विश्वास कराल का की शाळेत रोज येणारे हजारो विद्यार्थी सरकारी records मध्ये ‘गायब’ दाखवले जातायत? आणि यामुळे मराठी माध्यमाच्या शाळा बंद होण्याचा धोका निर्माण झालाय! हो मित्रांनो, Aadhaar आणि UDISE Plus educational registration system मधील मोठ्या चुकांमुळे हजारो विद्यार्थी official records मधून missing दाखवले जातायत. पण सर्वात धक्कादायक गोष्ट म्हणजे काय? नावात एकच अक्षर चुकलं तर विद्यार्थी system मधून बाहेर! आणि गरीब पालकांकडे ते सुधारण्यासाठी ₹2,500 नाहीत!
या पोस्टमध्ये मी तुम्हाला Aadhaar-UDISE discrepancy crisis बद्दल संपूर्ण माहिती देणार आहे. किती विद्यार्थी affected आहेत, मराठी schools वर काय परिणाम होतोय, grant-in-aid आणि teacher recruitment यावर कसा असर होतोय आणि या समस्येचं निराकरण कसं करता येईल हे सगळं मी सोप्या भाषेत समजावून सांगणार आहे. शेवटपर्यंत वाचा कारण हजारो विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाशी आणि शेकडो शाळांच्या अस्तित्वाशी निगडित हा मुद्दा अत्यंत गंभीर आहे!
Also Read
UDISE Plus System मध्ये किती विद्यार्थी ‘गायब’ आहेत?
भाऊ, UDISE Plus 2023-24 च्या national report नुसार महाराष्ट्रातील सुमारे 97.7% विद्यार्थ्यांनी त्यांचे Aadhaar numbers UDISE Plus system मध्ये submit केले आहेत. पण Maharashtra UDISE Plus webpage वरची 2025 पर्यंतची माहिती वेगळीच चित्र दाखवते! UDISE Plus system मध्ये नोंदणीकृत एकूण विद्यार्थ्यांची संख्या 2,14,68,288 दाखवली आहे. यातील 2,09,69,529 विद्यार्थ्यांनी त्यांचे Aadhaar numbers submit केले आहेत आणि यातील 2,03,21,408 विद्यार्थी ‘verified’ म्हणून listed आहेत. पण आता येतो धक्कादायक आकडा – 5,78,433 विद्यार्थ्यांचे Aadhaar ‘invalid’ दाखवले आहेत! 4,98,759 विद्यार्थ्यांनी Aadhaar details provide केले नाहीत असं दाखवलंय आणि 69,688 विद्यार्थी official records मध्ये ‘out of school’ दाखवले आहेत जरी ते रोज class ला येत असतील!
Marathi Schools वर काय परिणाम होतोय?
मित्रांनो, या discrepancy चा सर्वात मोठा फटका मराठी माध्यमाच्या शाळांना बसतोय. गोवंडीच्या जागृती विद्यामंदिर शाळेचे मुख्याध्यापक राजन महादेश्वर यांनी ETV Bharat ला सांगितलं की, “आमच्या शाळेत 430 विद्यार्थी नोंदणीकृत आहेत. पण UDISE Plus system मध्ये फक्त 380 दाखवले आहेत कारण ‘invalid Aadhaar’ किंवा ‘pending verification’. उरलेले 50 विद्यार्थी यादीतून काढून टाकले आहेत. सरकार म्हणेल की विद्यार्थी कमी आहेत आणि आमची शाळा बंद करू शकतात. हा मराठी माध्यमाच्या संस्थांच्या अस्तित्वाचा प्रश्न आहे, ही फक्त technical issue नाही.” विद्यार्थ्यांच्या संख्येत घट झाल्यामुळे शिक्षकांची संख्या कमी होत आहे आणि काही ठिकाणी मराठी माध्यमाच्या शाळा बंद पडल्या आहेत.
UDISE Plus Data Discrepancy तक्ता
| तपशील | संख्या | टक्केवारी |
|---|---|---|
| एकूण नोंदणीकृत विद्यार्थी | 2,14,68,288 | 100% |
| Aadhaar submit केलेले | 2,09,69,529 | 97.68% |
| Verified विद्यार्थी | 2,03,21,408 | 94.64% |
| Invalid Aadhaar | 5,78,433 | 2.69% |
| Aadhaar not provided | 4,98,759 | 2.32% |
| Out of school (records मध्ये) | 69,688 | 0.32% |
दोस्तांनो, वरील table मधून स्पष्ट दिसतंय की जवळपास 11 लाख विद्यार्थ्यांच्या records मध्ये काहीना काही discrepancy आहे! 5.78 लाख विद्यार्थ्यांचे Aadhaar invalid दाखवलेत आणि जवळपास 5 लाख विद्यार्थ्यांनी Aadhaar provide केले नाही असं दाखवलंय. हे विद्यार्थी प्रत्यक्षात classroom मध्ये असूनही official records मध्ये त्यांचं अस्तित्वच नाही! याचा परिणाम grant-in-aid, teacher recruitment, midday meal programme, scholarships यावर होतोय.
गरीब पालकांची व्यथा – ₹2,500 नाहीत तर मुलाचं शिक्षण धोक्यात!
भाऊ, सुशीला बेलसरे या तीन घरांमध्ये स्वयंपाक करणाऱ्या कामगार महिलेची गोष्ट ऐका. तिचा मुलगा मुलुंडच्या Mumbai Public School मध्ये शिकतो. शाळेने त्याच्या नावाचे spelling चुकीचे लिहिले – Aadhaar वर ‘Ketan’ आहे पण शाळेने ‘Ktan’ लिहिलं! आता तो UDISE Plus मध्ये दिसतच नाही. सुशीला बेलसरे म्हणाली, “मी local post office मध्ये update करायला गेले तर त्यांनी सांगितलं की शाळेचा bonafide certificate आणा किंवा gazette करा ज्याला minimum ₹2,500 लागतात. माझ्याकडे एवढे पैसे नाहीत आणि काय करावं कळत नाही.” Right To Education activist रोहन वडकर म्हणाले, “हा फक्त data glitch नाही. गरीब, ग्रामीण आणि विशेषतः मराठी भाषेतील विद्यार्थ्यांना बाहेर काढण्याचा हा devious मार्ग दिसतोय. ज्यांच्याकडे smartphones नाहीत, required paperwork नाही किंवा नावाचे spelling चुकीचे आहे ते official system मधून exclude होत आहेत.”
काय म्हणतात शिक्षण अधिकारी आणि तज्ञ?
मित्रांनो, विभागीय उप शिक्षण संचालक राजेश कणकल यांनी grant-in-aid संबंधी शंका फेटाळल्या. त्यांनी ETV Bharat ला सांगितलं, “अनेक शाळांमध्ये फक्त 5% विद्यार्थ्यांचे Aadhaar update झालेले नाहीत. म्हणून मला वाटत नाही की grant-in-aid schools ला खूप समस्या येतील.” पण त्यांनी सावधान केलं की, “Aadhaar card असणं अनिवार्य असल्याने शाळांनी विद्यार्थ्यांकडून Aadhaar card मागणं अत्यावश्यक आहे.” State Curriculum Framework Committee चे सदस्य महेंद्र गणपुले म्हणाले, “ही चूक आज दुरुस्त केली नाही तर पुढच्या काही वर्षांत मोठ्या संख्येने मराठी माध्यमाच्या शाळा बंद पडण्याची शक्यता आहे आणि हजारो विद्यार्थी शिक्षणापासून वंचित राहतील.” महाराष्ट्र सरकार 15 जानेवारीला शाळांना विद्यार्थ्यांची संख्या कळवणार आहे आणि दोन-तीन दिवसांत objections आणि suggestions पाठवता येतील.
निष्कर्ष
दोस्तांनो, Aadhaar-UDISE discrepancy हा अत्यंत गंभीर मुद्दा आहे जो हजारो विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाला आणि शेकडो मराठी शाळांच्या अस्तित्वाला धोका निर्माण करतोय. Supreme Court आणि केंद्र सरकारने स्पष्टपणे सांगितलं आहे की Aadhaar card नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना शाळेत प्रवेश नाकारता येत नाही. पण आता data system मध्ये technical glitches मुळे प्रत्यक्षात classroom मध्ये असलेले विद्यार्थी ‘out of school’ दाखवले जातायत! गरीब पालकांकडे नाव सुधारण्यासाठी ₹2,500 नाहीत तर त्यांच्या मुलांचं शिक्षण धोक्यात येतंय. सरकारने तातडीने हस्तक्षेप करून या technical issues सोडवाव्यात, legitimate गरीब विद्यार्थ्यांना include करावं आणि मराठी शाळा बंद होण्यापासून वाचवाव्यात!